Інструкцыя ідэяльнага затрыманага

Першае правіла ўдзельніка вулічнай акцыі — паспрабаваць пазбегнуць затрымання. Калі яно ўсё ж здарылася, другое правіла — захоўваць ледзяны спакой. І трэццяе правіла — ведаць, што менавіта вас чакае і як абараніць свае правы.

Менавіта веданне законаў і той паслядоўнасці падзей, якая вас чакае ў адзяленні паліцыі, дапаможа захаваць спакой. І дакладна пра гэта — нашая прававая інструкцыя. Яна будзе карыснай тым, хто яшчэ ніколі не апынаўся ў паліцыі, і тым, хто спадзяецца там ніколі не апынуцца: веды — супакойваюць.

У большасці выпадкаў усё праходзіць даволі спакойна: вас забяруць у аўтазак, праз некаторы час вы апынецеся ў паліцыі і правядзеце там каля трох гадзін, займаючыся двума самымі нуднымі рэчамі на свеце: чаканнем і запаўненнем паперак. Аднак, на жаль, нешта можа пайсці не так — таму ў інструкцыі мы апісалі амаль усе законы і сітуацыі, з якімі можа сутыкнуцца затрыманы на вулічнай акцыі. Палохацца — ня трэба, трэба — ведаць.

Нарэшце, ёсць чацвёртае залатое правіла: ведай свае правы і абараняй іх, але
не «качай правы». Асабліва, калі ў вас няма досьведу і вы не ўпэўненыя ў сваіх сілах. Паміж абаронай законных правоў і «качаннем правоў» — вялізная розніца. Ледзяны спакой, веданне законаў і бюракратычных працэдур спрыяюць вашай свабодзе і дазваляюць пазбегнуць далейшых праблем. Агрэсіўны тон, падвышаны голас і скаргі на парушэнне кожнага, нават самага нязначнага, правіла могуць стварыць вам яшчэ больш праблем. Невыпадкова мы назвалі наш гід «Інструкцыяй ідэяльнага затрыманага» — рэчаіснасць далёкая ад ідэялаў, і яшчэ далей ад іх паводзіны супрацоўнікаў паліцыі. Ведаць законы і патрабаваць іх выконваць важна і неабходна, але ў стрэсавай і небяспечнай сітуацыі няма нічога больш важнага чым развага.

Затрыманне

Затрыманне пачынаецца з моманту, калі чалавек страчвае магчымасць вольна перасоўвацца. Паліцэйскія могуць моўчкі запіхнуць чалавека ў машыну, а могуць проста сказаць «пастойце пакуль тут» або «пройдземце, грамадзянін».

Паводзьце сябе спакойна і не ідзіце на канфлікт з паліцэйскімі.

Паспрабуйце зафіксаваць затрыманне на відэа ці папрасіце аб гэтым каго-небудзь. Заканадаўства не забараняе здымаць паліцэйскіх пры выкананні. Вазьміце кантакты ў відавочцаў затрымання — гэта можа вам спатрэбіцца.

Паспрабуйце высветліць і запісаць прозвішча, імя, імя па бацьку (ПІБ), пасаду і нумар жэтона супрацоўніка паліцыі ці байца Расгвардыі, які вас затрымліваў. Не пашкодзіць таксама запомніць адметныя вонкавыя рысы.

Адразу ж паведаміце аб тым, што вас затрымалі, ОВД-Інфо (калі вас затрымалі на пратэстнай акцыі), сваякам ці сябрам (заўсёды).

У кожным выпадку затрымання супрацоўнік паліцыі абавязаны выканаць дзеянні, прадугледжаныя часткай 4 артыкула 5 дадзенага Федэральнага закона, а таксама растлумачыць асобе, падвергнутай затрыманню (далей — затрыманая асоба), яго права на юрыдычную дапамогу, права на паслугі перакладчыка, права на апавяшчэнне блізкіх сваякоў ці блізкіх асобаў аб факце яго затрымання, права на адмову ад дачы тлумачэння. Затрыманая асоба ў найкарацейшы тэрмін, але не пазней за тры гадзіны з моманту затрымання, калі іншае не ўстаноўлена крымінальна-працэсуальным заканадаўствам Расейскай Федэрацыі, мае права на адну тэлефонную размову ў мэтах апавяшчэння блізкіх сваякоў ці блізкіх асобаў аб сваім затрыманні і месцы знаходжання. Такое апавяшчэнне па запыце затрыманай асобы можа зрабіць супрацоўнік паліцыі

Закон «О полиции», части 3 и 7 статьи 14 «Задержание»

Калі адбіраюць тэлефон 

Гэта незаконна: выняць у вас могуць толькі тое, што мае адносіны да вашага меркаванага правапарушэння (плакаты, улёткі і г. д.).

Аднак калі гэта ўсё ж такі адбываецца, патрабуйце афармлення пратаколу вынятку і прысутнасці двух панятых. У выпадку, калі панятых не знайсці, паліцэйскія маюць права замест іх выкарыстоўваць відэаздымку. Важна, каб у пратаколе ўсё было апісана максімальна падрабязна. Без гэтых працэдураў паліцэйскія ня маюць права вынімаць вашыя рэчы. Не аддавайце, калі толькі вам не пагражаюць гвалтам (здароўе важнейшае).

Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях, часткі 1, 5 артыкула 27.10 «Выняцце рэчаў і дакументаў»

1. Выняцце рэчаў, якія з’явіліся прыладамі ўчынення або прадметамі адміністрацыйнага правапарушэння, і дакументаў, якія маюць значэнне доказаў па справе аб адміністрацыйным правапарушэнні і якія былі выяўлены на месцы ўчынення адміністрацыйнага правапарушэння або пры ажыццяўленні асабістага дагляду, дагляду рэчаў, змешчаных пры фізічнай асобе, і дагляду транспартнага сродку, ажыццяўляецца асобамі, указанымi ў артыкулах 27.2, 27.3, 28.3 дадзенага Кодэкса, у прысутнасці двух панятых або з прымяненнем відэазапісу.

 

5. Аб выняцці рэчаў і дакументаў складаецца пратакол або робіцца адпаведны запіс у пратаколе аб дастаўленні, у пратаколе агляду месца ўчынення адміністрацыйнага правапарушэння або ў пратаколе аб адміністрацыйным затрыманні. Аб выняцці пасведчання кіроўцы, пасведчання трактарыста-машыніста (трактарыста), пасведчання кіроўцы судна, пасведчання пілёта робіцца запіс у пратаколе аб адміністрацыйным правапарушэнні або ў пратаколе агляду месца ўчынення адміністрацыйнага правапарушэння.

 

Часцей за ўсё асабістыя рэчы пакідаюсь затрыманаму. Фармальна паліцэйскія маюць права забраць рэчы, якія могуць пагражаць бяспецы.

Дастаўленне

Зафіксуйце дакладны час, калі вы апынецеся ў паліцэйскім транспарце (напрыклад, можна адправіць смс). Гэта дазволіць паскардзіцца на тое, што вас занадта доўга пратрымалі ў аўтазаку (калі такое адбудзецца).

Нягледзячы на тое, што закон патрабуе даставіць вас у аддзел як мага хутчэй, на практыцы шлях можа зацягнуцца.

Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях, частка 2 артыкула 27.2 «Дастаўленне».

 

Дастаўленне павінна быць здзейснена ў магчыма кароткі тэрмін

 

Спытайцеся, куды вас вязуць. Як даведаецеся, напішыце пра гэта ў прававы бот ОВД-Інфо і сябрам. Адразу прасіце сяброў зрабіць у гэты аддзел перадачы ежы, вады і неабходных рэчаў (улічвайце, што затрыманне можа доўжыцца некалькі гадзінаў, а могуць пакінуць на ноч). Дапамагайце адно аднаму. Зрабіце чат у тэлеграме на аўтазак, дадайце туды сяброў, якія вам дапамагаюць. Абмяняйцеся кантактамі з іншымі затрыманымі па максімуме.

Калі прыедзеце да аддзела, напішыце пра гэта ў наш прававы бот. Перад будынкам паліцыйскага ўчастку вы можаце нейкі час праседзець у аўтазаку, чакаючы, пакуль вас і іншых затрыманых стануць заводзіць унутр. Існуе верагоднасць, што з аднаго аддзела вас потым павязуць у іншы.

Можна праверыць запоўненасць аўтазака. Ніхто не павінен стаяць і трымацца за поручні, як у вагоне метро. Колькасць людзей павінна раўняцца колькасці сядзячых месцаў. Але памятайце — у аўтазаку вы найбольш безабаронныя, паспрабуйце паводзіць сябе спакойна і не выклікаць канфліктаў.

«Апеляцыйнае вызначэнне Вярхоўнага Суда РФ» ад 25.02.2016 N АПЛ16-24 Забарона на перавозку людзей звыш колькасці, прадугледжанай тэхнічнай характарыстыкай транспартнага сродку, змяшчаецца ў пункце 22.08 Правілаў дарожнага руху, зацверджаных пастановай Савета Міністраў — Урада Расейскай Федэрацыі ад 23 кастрычніка 1993 г. N 1090.

 

Акрамя таго, згодна з абзацам чацвёртым пункта 167 Інструкцыі, ва ўсіх выпадках колькасць асуджаных і асоб, якія ўтрымліваюцца пад вартай, і асабовага складу, які перавозіцца ў спецыяльных транспартных сродках, не павінна перавышаць нормаў, устаноўленых для дадзенага транспартнага сродку тэхнічнымі характарыстыкамі.

 

Калі вы непаўналетні

У першую чаргу — патэлефануйце бацькам. Без бацькоў вас не могуць дапытваць, складаць пратаколы, гутарыць, атрымаць дапамогу адваката вы таксама не зможаце. А самае галоўнае — вас не выпусцяць з паліцыі, пакуль вас не забяруць бацькі.

Раім пачытаць вось гэтую памятку па правах непаўналетніх.

Калі вас збілі

Калі вас пабілі, важна зрабіць вось што:

•  Не абвастраючы сітуацыю, паспрабуйце зняць тое, што адбываецца, на фота ці відэа, тэлефануйце на гарачую лінію ОВД-Інфо: 8 800 707-05-28. Або пішыце нам у тэлеграм-бот.
• Выклікайце хуткую ці патрабуйце, каб яе выклікалі паліцэйскія, — медработнікі павінны зафіксаваць траўмы. Калі не ўдалося выклікаць хуткую ў аддзеле паліцыі, зрабіце гэта адразу пасля выхаду. Лепш выклікаць хуткую побач з аддзелам паліцыі, каб потым паліцэйскія не маглі сказаць, што вы атрымалі траўмы па дарозе дадому. Аднак калі па нейкім прычынам гэта не атрымліваецца зрабіць, ідзіце ў медыцынскую ўстанову (траўмпункт) самі. Там вам паставяць дыягназ, акажуць дапамогу і засведчаць траўмы — без гэтага далейшыя прававыя дзеянні будуць немагчымыя.
• Абавязкова напішыце пра факт збіцця ў пратаколе ў графе «Тлумачэнні» (падрабязней пра пратаколы ніжэй).

У паліцыі

Тэрмін затрымання

Апынуўшыся ў аддзеле паліцыі, адразу ж патрабуйце ўнясення прозвішчаў усіх затрыманых у кнігу ўліку. Такім чынам будзе зафіксаваны час фармальнага затрымання.

Загад МУС Расеі ад 30.04.2012 N 389 «Аб зацвярджэнні Настаўлення аб парадку выканання абавязкаў і рэалізацыі правоў паліцыі ў дзяжурнай частцы тэрытарыяльнага органа МУС Расеі пасля дастаўлення грамадзян», пункты 7, 8-8.3

8. Пасля дастаўлення грамадзян у дзяжурную частку аператыўны дзяжурны абавязаны:

8.1. Высветліць падставы дастаўлення, прыняць ад службовай асобы, якая ажыццявіла дастаўленне, пісьмовы рапарт або пратакол аб дастаўленні.

8.2. Усталяваць асобу дастаўленага, высветліць звесткі аб рэгістрацыі гэтай асобы па месцы жыхарства (месцы знаходжання).

8.3. Зарэгістраваць факт дастаўлення ў Кнізе ўліку асобаў, дастаўленых у дзяжурную частку тэрытарыяльнага органа МУС Расеі.

7. Аператыўны дзяжурны абавязаны быць тактоўным і ветлівым у адносінах дастаўленых асобаў, забяспечыць утрыманне іх ва ўмовах, якія выключаюць пагрозу жыццю і здароўю і магчымасць самавольнага пакідання імі дадзенных памяшканняў.

 

Па агульнаму правілу, тэрмін адміністрацыйнага затрымання роўны тром гадзінам і лічыцца з таго моманту, калі вы пераступілі парог аддзела паліцыі. Але варта памятаць, што калі вам ставяць у віну арыштны артыкул (напрыклад, 19.3 або частку 6.1 артыкула 20.2 КаАП), то фармальна затрыманне можа доўжыцца да 48 гадзінаў.

Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях, артыкул 27.5. «Тэрміны адміністрацыйнага затрымання»

 

1. Тэрмін адміністрацыйнага затрымання не павінен перавышаць тры гадзіны, за выключэннем выпадкаў, прадугледжаных часткамі 2 і 3 гэтага артыкула.

3. Асоба, у дачыненні да якой вядзецца вытворчасць па справе аб адміністрацыйным правапарушэнні, у якасці адной з мер адміністрацыйнага пакарання якога прадугледжаны адміністрацыйны арышт або адміністрацыйнае выправаджэнне за межы Расейскай Федэрацыі, можа быць падвергнута адміністрацыйнаму затрыманню на тэрмін не больш за 48 гадзінаў.

4. Тэрмін адміністрацыйнага затрымання асобы лічыцца з моманту дастаўлення ў адпаведнасці з артыкулам 27.2 дадзенага Кодэкса («Дастаўленне»), а асобы, якая знаходзіцца ў стане ап’янення, з часу яе выцвярэжання.

Абаронца

Вы маеце права карыстацца паслугамі абаронцы. Калі да вас прыехаў адвакат, патрабуйце, каб яго прапусцілі. 

Закон «Аб паліцыі», часткі 3 и 5 артыкула 14 «Затрыманне»

3. У кожным выпадку затрымання супрацоўнік паліцыі абавязаны выканаць дзеянні, прадугледжаныя часткай 4 артыкула 5 дадзенага Федэральнага закона, а таксама растлумачыць асобе, падвергнутай затрыманню (далей — затрыманая асоба), яе права на юрыдычную дапамогу, права на паслугі перакладчыка, права на апавяшчэнне блізкіх сваякоў або блізкіх асобаў аб факце яе затрымання, права на адмову ад дачы тлумачэння.

5. Затрыманая асоба мае права карыстацца ў адпаведнасці з федэральным законам паслугамі адваката (абаронцы) і перакладчыка з моманту затрымання.

 

Ад дзяржаўнага абаронцы трэба адмаўляцца — часта паліцэйскія запрашаюць сяброўскіх ім юрыстаў. Нічога добрага яны вам не параяць.

Умовы ўтрымання ў аддзеле паліцыі

Агульны прынцып такі: што бы вы ні здзейснілі на думку паліцэйскіх, яны не маюць права здзяйсняць НІЧОГА, што зневажае вашую чалавечую годнасць.

Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях, частка 3 артыкула 1.6 «Забеспячэнне законнасці пры прымяненні мер адміністрацыйнага прымусу ў сувязі з адміністрацыйным правапарушэннем»

 

3. Пры прымяненні мер адміністрацыйнага прымусу не дапускаюцца рашэнні і дзеянні (бяздзеянне), якія прыніжаюць чалавечую годнасць.

На практыцы гэтае правіла часта парушаецца. Затрыманыя перыядычна паведамляюць, што іх прымушаюць чакаць у калідоры стоячы ці седзячы на падлозе альбо саджаюць за парты ў навучальных класах.

Пры затрыманні больш чым на 3 гадзіны вас абавязаны забяспечыць ежай, вадой. Калі затрыманне звыш 3 гадзінаў прыйшлося на ноч, вам павінны даць месца для начлегу. Па магчымасці фіксуйце ўсе нязручнасці, бярыце кантакты сведкаў — гэта спатрэбіцца для далейшага абскарджання.

Пастанова Урада РФ ад 16.04.2012 N 301 «Аб зацвярджэнні Палажэння аб умовах утрымання, нормах харчавання і парадку медыцынскага абслугоўвання затрыманых асобаў у тэрытарыяльных органах Міністэрства ўнутраных справаў Расейскай Федэрацыі», пункт 21

 

Асобы, затрыманыя на тэрмін большы за 3 гадзіны, забяспечваюцца харчаваннем па норме харчавання для падазроных і абвінавачаных ва ўчыненні злачынстваў, якія знаходзяцца ў следчых ізалятарах Федэральнай службы выканання пакаранняў, у ізалятарах часовага ўтрымання падазроных і абвінавачаных органаў унутраных справаў Расейскай Федэрацыі і пагранічных органаў федэральнай службы бяспекі, асобаў, падвергнутых адміністрацыйнаму арышту, на мірны час, зацверджанай пастановай Урада Расейскай Федэрацыі ад 11 красавіка 2005 г. N 205 «Аб мінімальных нормах харчавання і матэрыяльна-бытавога забеспячэння асуджаных да пазбаўлення волі, а таксама аб нормах харчавання і матэрыяльна-бытавога забеспячэння падазраваных і абвінавачаных у здзяйсненні злачынстваў, якія знаходзяцца ў следчых ізалятарах Федэральнай службы выканання пакаранняў, у ізалятарах часовага ўтрымання падазраваных і абвінавачаных органаў унутраных справаў Расейскай Федэрацыі і памежных органаў федэральнай службы бяспекі, асобаў, падвергнутых адміністрацыйнаму арышту, на мірны час».

 

Сваякі ці любыя людзі з дакументамі могуць перадаваць вам у аддзяленне прадукты і прадметы першай неабходнасці (сродкі гігіены). Выкарыстоўваць іх вы зможаце толькі пасля іх праверкі і ў прысутнасці паліцэйскага. Варта папрасіць у блізкіх пенку-кілімок і спальнік.

Пастанова Урада РФ ад 16.04.2012 N 301 «Аб зацвярджэнні Палажэння аб умовах утрымання, нормах харчавання і парадку медыцынскага абслугоўвання затрыманых асобаў у тэрытарыяльных органах Міністэрства ўнутраных справаў Расейскай Федэрацыі», пункт 20

 

20. Затрыманыя асобы маюць права атрымліваць прадметы першай неабходнасці (гігіенічныя наборы), сталовыя прадметы, пасцельную бялізну і прадукты харчавання ад сваякоў і іншых устаноўленых асобаў. 

Рэчы, прадметы і прадукты харчавання, якія перадаюцца затрыманым асобам, правяраюцца супрацоўнікам паліцыі і прад’яўляюцца затрыманай асобе ў прысутнасці таго, хто іх перадае. Праверка рэчаў, прадметаў і прадуктаў харчавання не павінна прыводзіць да іх псуты і немагчымасці выкарыстання па прызначэнні. 

Выкарыстанне прадметаў першай неабходнасці затрыманымі асобамі дапускаецца толькі пад наглядам супрацоўніка паліцыі. Пасля выкарыстання названыя прадметы захоўваюцца разам з іншымі рэчамі і прадметамі, вынятымі ў затрыманай асобы, за выключэннем тых, што падлягаюць утылізацыі, а таксама выкарыстаных прадметаў асабістай гігіены і прадуктаў харчавання са скончаным тэрмінам прыдатнасці. 

Забараняецца прыём і перадача затрыманым асобам прадметаў, рэчываў і прадуктаў харчавання, якія ўяўляюць небяспеку для жыцця і здароўя чалавека або могуць быць выкарыстаны ў якасці прылады злачынства.

 

Паліцэйскія абавязаныя выводзіць затрыманых у прыбіральню па іх просьбе і па аднаму.

Пастанова Урада РФ ад 16.04.2012 N 301 «Аб зацвярджэнні Палажэння аб умовах утрымання, нормах харчавання і парадку медыцынскага абслугоўвання затрыманых асобаў у тэрытарыяльных органах Міністэрства ўнутраных справаў Расейскай Федэрацыі», пункт 19. 

 

19. Вывядзенне затрыманых з спецыяльнага памяшкання для адпраўлення натуральных патрэбаў ажыццяўляецца па іх просьбе па чарзе ў суправаджэнні супрацоўнікаў паліцыі.

 

Дагляд

Дагледзець вас можа толькі паліцэйскі аднаго з вамі полу ў прысутнасці двух панятых таго ж полу.

Запіс аб даглядзе робіцца ў пратаколе аб дастаўленні або ў пратаколе аб затрыманні, або складаецца асобны пратакол.

Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях, артыкул 27.7 «Асабісты дагляд, дагляд рэчаў, якія знаходзяцца пры фізічнай асобе»

 

1. Асабісты дагляд, дагляд рэчаў, якія знаходзяцца пры фізічнай асобе, то бок абследаванне рэчаў, якое праводзіцца без парушэння іх канструктыўнай цэласнасці, ажыццяўляюцца ў выпадку неабходнасці ў мэтах выяўлення прыладаў учынення або прадметаў адміністрацыйнага правапарушэння. 

2. Асабісты дагляд, дагляд рэчаў, якія знаходзяцца пры фізічнай асобе, ажыццяўляюцца службовымі асобамі, указанымі ў артыкулах 27.2, 27.3 дадзенага Кодэкса.

3. Асабісты дагляд робіцца асобай аднаго полу з тым, хто даглядаецца, у прысутнасці двух панятых таго ж полу. Дагляд рэчаў, якія знаходзяцца пры фізічнай асобе (ручной паклажы, багажу, прыладаў палявання і рыбалоўства, здабытай прадукцыі і іншых прадметаў), ажыццяўляецца ўпаўнаважанымі на тое службовымі асобамі ў прысутнасці двух панятых або з прымяненнем відэазапісу.

4. У выключных выпадках пры наяўнасці дастатковых падставаў меркаваць, што пры фізічнай асобе знаходзяцца зброя або іншыя прадметы, якія выкарыстоўваюцца ў якасці зброі, асабісты дагляд, дагляд рэчаў, якія знаходзяцца пры фізічнай асобе, могуць быць ажыццёўленыя без панятых.

5. У выпадку неабходнасці прымяняюцца фота- і кіназдымка, іншыя ўстаноўленыя спосабы фіксацыі рэчавых доказаў.

6. Аб асабістым даглядзе, даглядзе рэчаў, якія знаходзяцца пры фізічнай асобе, складаецца пратакол або робіцца адпаведны запіс у пратаколе аб дастаўленні або ў пратаколе аб адміністрацыйным затрыманні. У пратаколе аб асабістым даглядзе, даглядзе рэчаў, якія знаходзяцца пры фізічнай асобе, пазначаюцца дата і месца яго складання, пасада, прозвішча і ініцыялы асобы, якая склала пратакол, звесткі аб фізічнай асобе, падвергнутай асабістаму дагляду, аб выглядзе, колькасці, аб іншых ідэнтыфікацыйных прыкметах рэчаў, у тым ліку аб тыпе, марцы, мадэлі, калібры, серыі, нумары, аб іншых ідэнтыфікацыйных прыкметах зброі, аб выглядзе і колькасці баявых прыпасаў, аб выглядзе і рэквізітах дакументаў, выяўленых пры даглядзе, якія знаходзяцца пры фізічнай асобе.

7. У пратаколе аб асабістым даглядзе, даглядзе рэчаў, якія знаходзяцца пры фізічнай асобе, робіцца запіс аб прымяненні фота- і кіназдымкі, іншых устаноўленых спосабаў фіксацыі рэчавых доказаў. Матэрыялы, атрыманыя пры ажыццяўленні асабістага дагляду, дагляду рэчаў, якія знаходзяцца пры фізічнай асобе, з прымяненнем фота- і кіназдымкі, іншых устаноўленых спосабаў фіксацыі рэчавых доказаў, прыкладаюцца да адпаведнага пратакола.

 

Калі ў вас вынялі рэчы

Як пісалі вышэй, паліцэйскія не маюць права вынімаць у вас рэчы, калі толькі яны не тычацца меркаванага правапарушэння (ўлёткі/плакаты і інш.). 

На выхадзе з аддзела вам абавязаны ўсё вярнуць. Калі вы чагосьці не выявіце, можаце прама на месцы падаць заяву аб крадзяжы.

Пастанова Урада Расейскай Федэрацыі ад 16 красавіка 2012 г. N 301 г. Масква «Пра цверджанне Палажэння пра ўмовы утрымання, нормы сілкавання і парадак медыцынскага абслугоўвання затрыманых асоб у тэрытарыйных органах Міністэрства ўнутраных спраў Расейскай Федэрацыі», пункт 8.

 

Супрацоўнікі паліцыі абавязаныя забяспечыць захаванасць вынятых у затрыманых асобаў прадметаў і рэчаў да заканчэння тэрміну затрымання, пасля чаго яны вяртаюцца затрыманай асобе, за выключэннем прадметаў, якія з’яўляюцца зброяй або непасрэдным аб’ектам правапарушэння (да вырашэння пытання па сутнасці) або якія знаходзяцца ў вышуку або вынятыя з грамадзянскага абароту, а таксама падробленых дакументаў.

 

Ужо пасля вызвалення з аддзела паліцыі вы можаце абскардзіць дзеянні паліцэйскіх — інструкцыя наконт гэтага тут.

Дактыласкапія і фатаграфаванне

Паліцэйскія могуць прымушаць вас прайсці дактыласкапію (зняцце адбіткаў пальцаў) або захацець сфатаграфаваць вас. Не згаджайцеся: калі вашая асоба ўстаноўленая з дапамогай пашпарта, здымаць адбіткі пальцаў або фатаграфаваць можна толькі пры крымінальных абвінавачаннях або пасля рашэння суда аб адміністрацыйным арышце. Так што смела адмаўляйцеся ад дактыласкапіі.

Арт. 13 п. 19 ФЗ «Аб паліцыі»:

 

«Супрацоўнік паліцыі мае права рабіць рэгістрацыю, фатаграфаванне, аўдыё-, кіна- і відэаздымку, дактыласкапіраванне асобаў, затрыманых па падазрэнні ў здзяйсненні злачынства, зняволеных пад варту, абвінавачаных у здзяйсненні злачынства, падвергнутых адміністрацыйнаму пакаранню ў выглядзе адміністрацыйнага арышту, іншых затрыманых асобаў, калі на працягу вызначанага тэрміну затрымання дакладна ўстанавіць іх асобу не прадставілася магчымым».

Закон «Аб дзяржаўнай дактыласкапічнай рэгістрацыі ў Расейскай Федэрацыі» ад 25 ліпеня 1998 г. N 128-ФЗ, пункт «ж» артыкула 9 «Абавязковая дзяржаўная дактыласкапічная рэгістрацыя»: 

 

Абавязковай дзяржаўнай дактыласкапічнай рэгістрацыі падлягаюць: …> 

ж) грамадзяне Расейскай Федэрацыі, замежныя грамадзяне і асобы без грамадзянства: 

падазроныя ў здзяйсненні злачынства, абвінавачаныя ў здзяйсненні злачынства, асуджаныя за здзяйсненне злачынства, падвергнутыя адміністрацыйнаму арышту; 

якія ўчынілі адміністрацыйнае правапарушэнне, калі ўстанавіць іх асобу іншым спосабам немагчыма.

 

Афармленне дакументаў

У вас будуць збіраць пашпарты, прапануйце копію (калі маецца). Калі ў вас з сабой няма пашпарта, папрасіце сваякоў даслаць вам фота. Калі ў вас ёсць хранічныя, псіхіятрычныя захворванні, інваліднасць, то трэба як мага хутчэй паказаць супрацоўніку паліцыі дакументы, якія пацвярджаюць гэты факт.

Пратаколы

У аддзеле на вас будуць складаць пратакол аб адміністратыўным правапарушэнні. Апроч пратакола аб адміністрацыйным правапарушэнні, могуць таксама скласці пратакол затрымання і пратакол дастаўлення (а могуць і не скласці). Сустракаюцца адзіныя пратаколы з дадзенымі адразу і аб затрыманні, і аб дастаўленні. Праверце час, пазначаны ў пратаколе, і калі ён няправільны, прасіце выправіць на правільны.

 

Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях, частка 3 артыкула 27.2 «Дастаўленне»

 

3. Аб дастаўленні складаецца пратакол або робіцца адпаведны запіс у пратаколе аб адміністрацыйным правапарушэнні ці ў пратаколе аб адміністрацыйным затрыманні. Копія пратакола аб дастаўленні ўручаецца дастаўленай асобе па яе просьбе.

 

Пры складанні пратакола будзьце вельмі ўважлівымі. Часцей за ўсё паліцэйскія ставяць у віну затрыманым на вулічных акцыях частку 5 артыкула 20.2 КаАП — парушэнне ўдзельнікам публічнага мерапрыемства ўстаноўленага парадку яго правядзення.

Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях, частка 5 артыкула 20.2. «Парушэнне ўстаноўленага парадку арганізацыі або правядзення сходу, мітынгу, дэманстрацыі, шэсця або пікетавання» 

 

Парушэнне ўдзельнікам публічнага мерапрыемства ўстаноўленага парадку правядзення сходу, мітынгу, дэманстрацыі, шэсця або пікетавання, за выключэннем выпадкаў, прадугледжаных часткай 6 дадзенага артыкула, — цягне за сабой накладанне адміністрацыйнага штрафу ў памеры ад дзесяці тысяч да дваццаці тысяч рублёў або абавязковыя працы на тэрмін да сарака гадзін.

 

Могуць ставіць у віну і іншыя часткі арт. 20.2 КаАП (ч. 6.1, ч. 8 у выпадку паўторнага парушэння), а таксама непадпарадкаванне супрацоўніку паліцыі (арт. 19.3 КаАП), парушэнне кавідных забарон (арт. 20.6.1 КаАП). Яны прадугледжваюць розныя пакаранні — ад штрафаў да 15 содняў арышту, а за паўторнае прыцягненне па 20.2 КаАП — да 30 содняў.

Жоўтым выдзеленыя асабліва важныя месцы пратакола:

Вы маеце права не паведамляць паліцыі аб месцы сваёй працы і вучобы, а таксама аб фактычным адрасе. У іншым выпадку гэта можа пагражаць тым, што паліцыя абвесціць працадаўцу ці кіраўнікоў навучальнай установы аб вашым затрыманні і ў вас могуць быць непрыемнасці, альбо паліцыя будзе хадзіць да вас дадому.

Патрабуйце запоўніць пустыя месцы пратаколаў прочыркамі ва ўсю даўжыню або занясіце іх самастойна. 

Ні ў якім разе не падпісвайце пустыя аркушы паперы! 

Калі ў пратаколе прозвішчы паліцэйскіх, якія вас затрымалі, пазначаныя няправільна, зрабіце аб гэтым пазнаку і пазначце правільныя прозвішчы (калі вы іх ведаеце). 

Калі вам не растлумачылі правы і абавязкі, не падпісвайце адпаведны пункт пратакола. Можаце напісаць, што правы вам не патлумачылі, альбо проста адмовіцца ад подпісу, спаслаўшыся на гэты факт. У такім выпадку паліцэйскія пазначаюць гэта ў пратаколе пры двух панятых.

Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях, частка 5 артыкула 27.3. «Адміністрацыйнае затрыманне» 

 

Затрыманай асобе тлумачацца яе правы і абавязкі, прадугледжаныя дадзеным Кодэксам, аб чым робіцца адпаведны запіс у пратаколе аб адміністрацыйным затрыманні.

 

Паліцэйскія абавязаныя распавесці вам аб праве не сведчыць супраць сябе і блізкіх (арт. 51 Канстытуцыі). Гэта вельмі! важнае! права! Калі вы сумняваецеся, ці варта паведамляць нейкую інфармацыю, лепш скарыстацца правам не адказваць на пытанні.

Канстытуцыя Расеі, артыкул 51.

 

1. Ніхто не абавязаны сведчыць супраць сябе самога, свайго сужэнца і блізкіх сваякоў, кола якіх вызначаецца федэральным законам.

2. Федэральным законам могуць вызначацца іншыя выпадкі вызвалення ад абавязку даваць паказанні сведак.

 

Патрабуйце сваю копію пратакола перад тым, як яго падпісаць. Можаце падпісаць пратакол з пазнакай «копію не атрымаў». У выпадку вашай адмовы ад подпісу паліцэйскія маюць права паклікаць панятых, якія зафіксуюць гэта і падпішуць пратакол самі.

Пасля атрымання сваёй копіі вы можаце падпісаць асноўны пратакол, паставіўшы дату і час.

Калі вам выдадуць копію пратакола, падпісвайце сам пратакол, стаўце дату і час. Калі паліцэйскі не выканаў вашае патрабаванне і не запоўніў пустыя месцы, напішыце пра гэта ў пратаколе перад тым, як падпісаць. 

І яшчэ: лепш не звяртаць увагу паліцэйскіх на памылкі ў пратаколе. Напрыклад, калі вы выпадкова не паставілі подпіс аб азнаямленні са сваімі правамі ці паліцэйскія памыліліся ў вашых прозвішчы, імені, прозвішчы па бацьку альбо ў асабістых дадзеных, шанцы выйграць справу ў судзе моцна павялічваюцца.

Тлумачальная

Ад вас могуць запатрабаваць напісаць тлумачальную. Законных падставаў для складання такой паперы няма. Часцяком яе складае дазнаўца, якога нават не было на месцы здзяйснення правапарушэння. Вы можаце адмовіцца ад дачы тлумачэнняў ці паспрабаваць апісаць на паперы сваю версію падзеяў.

Калі вы сумняваецеся ў тым, ці не зробіце горш сваімі тлумачэннямі, ці калі вы не паспелі параіцца з абаронцам, то лепш скарыстацца 51-м артыкулам Канстытуцыі, які дазваляе не сведчыць супраць сябе.

Канстытуцыя Расеі, артыкул 51.

 

1. Ніхто не абавязаны сведчыць супраць сябе самога, свайго сужэнца і блізкіх сваякоў, кола якіх вызначаецца федэральным законам. 

2. Федэральным законам могуць вызначацца іншыя выпадкі вызвалення ад абавязку даваць паказанні сведак.

 

Абавязацельства аб яўцы

Час суда можа прызначыць толькі суд. Вы можаце спаслацца на гэта і адмовіцца падпісваць абавязацельства аб яўцы. Магчыма, паліцэйскія нефармальна дамовяцца з судом, пераканаўшы яго разглядаць справу ў той час, які пазначаны ў абавязацельстве. Але нават у гэтым выпадку вы маеце права пісьмова хадайнічаць аб пераносе паседжання, калі прызначаны час вам нязручны. Праўда, разгледзяць вашую просьбу толькі ў той самы нязручны прызначаны дзень. Так ці інакш, па законе суд абавязаны паведаміць вас позвай. А ўвогуле абавязацельства аб яўцы не мае ніякай юрыдычнай сілы, можна яго падпісаць і забыцца.

Згода на СМС-паведамленне

Часам прапануюць падпісаць згоду на СМС-паведамленне аб даце судовага пасяджэння альбо аб яўцы ў паліцыю. Мы рэкамендуем не згаджацца, бо нярэдка праваахоўныя органы злоўжываюць дадзеным спосабам і дасылаюць СМС-паведамленні за дзень да даты выкліку. Гэта пазбаўляе падабаронных усялякай магчымасці падрыхтавацца да паседжання ў судзе (ці да гутаркі ў паліцыі) і знайсці абаронцу.

Такую згоду ёсць сэнс падпісваць толькі ў тым выпадку, калі вы не жывяце па месцы рэгістрацыі і ніхто не зможа аператыўна забіраць для вас позвы, якія прыходзяць туды.

Адмова ад здачы адбіткаў пальцаў

Калі вы адмовіліся ад здачы адбіткаў пальцаў ці працэдуры фатаграфавання, ад вас могуць запатрабаваць напісаць адпаведную адмову. Як мы пісалі вышэй, калі ваша асоба ўстаноўленая, вы маеце права адмовіцца праходзіць гэтыя працэдуры. Адпаведна, такая пісьмовая адмова не мае юрыдычнай сілы — можаце падпісаць ці не на свой выбар.

Допыт

У аддзел паліцыі можа прыйсці следчы, каб дапытаць затрыманых па «мітынгавых» крымінальных справах. Папрасіце следчага назвацца, запішыце яго дадзеныя.

Калі вас дапытваюць у якасці сведкі — па законе вам нельга адмовіцца ад дачы паказанняў (арт. 308 КК). Аднак вы маеце права не памятаць/не ведаць адказ на пытанне. Таксама вы маеце права браць 51-ы артыкул Канстытуцыі — па пэўным пытанні следчага, калі адчуваеце, што адказ можа нават ускосна вам нашкодзіць. Калі ў вас пытаюцца пра вашыя палітычныя погляды, вы маеце права адмовіцца адказваць, спаслаўшыся на ч. 3 арт. 29 Канстытуцыі: «Ніхто не можа быць прымушаны да выказвання сваіх меркаванняў і перакананняў».

Па выніку допыту складаецца пратакол — праверце, закрэсліце пустыя месцы.

Памятайце, што пасля допыту ў статусе сведкі можна перайсці ў статус падазраванага і абвінавачанага.

Пры любых парушэннях паліцыі

Вы маеце права:

1) Патэлефанаваць на гарачую лінію паліцыі (112), паведаміць аб парушэнні — там усе размовы запісваюцца. 

2) Апісаць парушэнні ў графе «Тлумачэнні» ў тым пратаколе, які вам прапануюць падпісаць. Калі не хапае месца — прасіце дадатковыя аркушы, абавязкова пазначце на асноўным аркушы, колькі ўсяго было аркушаў. 

3) Напісаць у інтэрнэт-прыёмную пракуратуры.

4) Напісаць скаргу на дзеянні супрацоўніка ці неналежныя ўмовы ў дзяжурную частку аддзела паліцыі. Скаргу трэба сфатаграфаваць, талон КУСП узяць. 

5) Фіксаваць любыя парушэнні (фота/відэа, бярыце кантакты сведкаў). Гэта дапаможа даказаць парушэнні ў судзе.

Калі парушэнні ва ўсіх аднолькавыя (напрыклад, неналежныя ўмовы ўтрымання ў аўтазаку ці аддзеле, не пускаюць адваката), можна скласці агульны акт. Прыкладны змест:

«Дата, час:

Акт

Мы, ніжэйпадпісаныя, складаем дадзены акт аб тым, што мы былі затрыманыя ў вышэйзгаданую дату і дастаўленыя ў аўтазаку ў ____ аддзел паліцыі. [і далей пералічыць усе парушэнні ў аўтазаку і аддзеле, пазначыць аддзел, вядомыя вам імёны супрацоўнікаў паліцыі].

ПІБ, подпіс

ПІБ, подпіс».

Тыповыя парушэнні (спіс не вычарпальны):

• калі вас трымаюць больш за 3 гадзіны па неарыштным артыкуле (арт. 27.5 КаАП); доўга дастаўляюць і (або) трымаюць каля аддзела ў аўтазаку
• вам не назваліся і не патлумачылі прычыну затрымання
• вам пагражалі
• вам нанеслі траўмы пры затрыманні і білі; не далі патэлефанаваць/не апавясцілі сваякоў (ч. 3 арт. 27.3 КаАП); адабралі рэчы, у т. л. тэлефон, без складання пратакола аб выняцці і без панятых альбо відэазапісу
• адабралі пашпарт
• не даюць фатаграфаваць у аддзеле
• сфатаграфавалі/знялі адбіткі пальцаў (гэтага не могуць рабіць без вашай згоды — арт. 13 п. 19 ФЗ «Аб паліцыі»)
• не пусцілі адваката (парушэнне арт. 48 Канстытуцыі)
• неналежныя ўмовы ў аўтазаку (трымаюць у душным аўтазаку некалькі гадзінаў, няма сядзячых месцаў у аўтазаку)
• неналежныя ўмовы ў аддзеле (не перадаюць перадачы, не даюць ежы/вады даўжэй за 3-ы гадзіны, прымушаюць стаяць/сядзець на падлозе, не даюць схадзіць у туалет і інш.)
• паліцэйскія не выконваюць санітарныя нормы: не носяць маскі і пальчаткі, няма антысэптыкаў, сацыяльнай разметкі

Калі выйдзеце з аддзела паліцыі, пры першай магчымасці напішыце нам — мы дапаможам паскардзіцца на гэтыя парушэнні.

Ноч у паліцыі

Вас могуць пакінуць у аддзеле паліцыі да суда, але не больш чым на 48 гадзінаў, калі вам ставіцца ў віну правапарушэнне з санкцыяй у выглядзе адміністрацыйнага арышту. 

Найбольш часты метад пакінуць вас на ноч — аформіць па той частцы «мітынгавага» артыкула 20.2 КаАП, якая прадугледжвае адміністрацыйны арышт (напрыклад, ч. 6.1):

6.1. Удзел у несанкцыянаваных сходзе, мітынгу, дэманстрацыі, шэсці або пікетаванні, якія пацягнулі стварэнне перашкодаў функцыянаванню аб’ектаў жыццезабеспячэння, транспартнай альбо сацыяльнай інфраструктуры, сувязі, руху пешаходаў і (або) транспартных сродкаў альбо доступу грамадзян да жылых памяшканняў або аб’ектаў транспартнай ці сацыяльнай інфраструктуры, цягне накладанне адміністрацыйнага штрафу на грамадзянаў у памеры ад дзесяці тысяч да дваццаці тысяч рублёў, або абавязковыя працы на тэрмін да ста гадзінаў, або адміністрацыйны арышт на тэрмін да пятнаццаці сутак; на службовых асобаў — ад пяцідзесяці тысяч да ста тысяч рублёў; на юрыдычных асобаў — ад двухсот тысяч да трохсот тысяч рублёў

Яшчэ адзін варыянт — артыкул 19.3 КаАП:

Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях, артыкул 19.3 «Непадпарадкаванне законнаму загаду супрацоўніка паліцыі»

 

Непадпарадкаванне законнаму загаду альбо патрабаванню супрацоўніка паліцыі, ваеннаслужачага альбо супрацоўніка органа або ўстановы крымінальна—выканаўчай сістэмы альбо супрацоўніка войскаў нацыянальнай гвардыі Расейскай Федэрацыі ў сувязі з выкананнем імі абавязкаў па ахове грамадскага парадку і забеспячэнні грамадскай бяспекі, а таксама перашкода выкананню імі службовых абавязкаў — цягне накладанее адміністрацыйнага штрафу ў памеры ад пяцісот да адной тысячы рублёў ці адміністратыўны арышт на тэрмін да пятнаццаці сутак.

У чэрвені 2018 года Вярхоўны суд даў тлумачэнні аб тым, што затрыманых удзельнікаў публічных мерапрыемстваў нельга прыцягваць да адказнасці па артыкуле 19.3 КаАП за непадпарадкаванне законнаму патрабаванню супрацоўніка паліцыі: гэтыя дзеянні падпадаюць пад частку 5 артыкула 20.2 КаАП, які не прадугледжвае арышту. 

Паспрабуйце звярнуць на гэта ўвагу супрацоўнікаў паліцыі, але ня варта чакаць, што тлумачэнні Вярхоўнага суда на іх падзейнічаюць. У любым выпадку важна захоўваць спакой і не ствараць канфліктных сітуацый.

Пастанова Пленума Вярхоўнага суда Расейскай Федэрацыі ад 26.06.2018 года N 28, пункт 33. 

 

Невыкананне ўдзельнікам публічнага мерапрыемства законных патрабаванняў альбо загадаў названых прадстаўнікоў улады, а таксама перашкоды выкананню імі службовых абавязкаў, звязаных з забеспячэннем грамадскага парадку, бяспекі грамадзян і захаваннем законнасці пры правядзенні публічнага мерапрыемства, падлягае кваліфікацыі па частцы 5 артыкула 20.2 КаАП РФ, якая ў дадзеным выпадку з’яўляецца спецыяльнай у адносінах да часткі 1 артыкула 19.3 КаАП РФ.

 

Радзей затрыманых на вулічных акцыях абвінавачваюць і ў дробным хуліганстве, што таксама дазваляе трымаць вас у паліцыі больш за тры гадзіны (арт. 20.1 КаАП):

Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях, ч. 6.1 арт. 20.2.

 

1. Дробнае хуліганства, то бок парушэнне грамадскага парадку, якое выказвае відавочную непавагу да грамадства, суправаджаецца нецэнзурнай лаянкай у грамадскіх месцах, абразлівым прыставаннем да грамадзянаў, а таксама знішчэннем або пашкоджаннем чужой маёмасці, — цягне накладанне адміністрацыйнага штрафу ў памеры ад пяцісот да адной тысячы рублёў ці адміністратыўны арышт на тэрмін да пятнаццаці сутак.

 

Як адзначалі вышэй, пры затрыманні больш чым на 3 гадзіны вас абавязаны забяспечыць ежай, вадой і месцам для начлегу. Ежа па агульнаму правілу павінна быць гарачай (п. 21-22 Пастановы Урада РФ ад 16.04.2012 N 301). Як правіла, даюць пюрэ хуткага прыгатавання, якія трэба заліваць кіпенем.

(Будзьце гатовыя да таго, што зручнасці дадуць спартанскія, а ежу могуць не даць зусім). 

Калі вас збіраюцца змясціць у камеру для адміністрацыйна затрыманых (КАЗ, «малпеньнік»), то спачатку паліцэйскія павінны распытаць вас аб вашых хваробах. Вынікі апытання павінны быць унесеныя ў пратакол аб затрыманні.

Пастанова Урада РФ ад 16.04.2012 N 301 «Аб зацвярджэнні Палажэння аб умовах утрымання, нормах харчавання і парадку медыцынскага абслугоўвання затрыманых асобаў у тэрытарыяльных органах Міністэрства ўнутраных справаў Расейскай Федэрацыі», пункт 5. 

 

5. Перад змяшчэннем у спецыяльнае памяшканне супрацоўнік паліцыі праводзіць апытанне затрыманай асобы аб наяўнасці ў яе хранічных захворванняў і скаргаў на стан здароўя. Вынікі апытання заносяцца ў пратакол аб затрыманні.

 

У КАЗах павінны асобна ўтрымоўвацца людзі рознага полу, паўналетнія і непаўналетнія, здаровыя асобна ад маючых прыкметы інфекцыйных захворванняў.

Пастанова Урада РФ ад 16.04.2012 N 301 «Аб зацвярджэнні Палажэння аб умовах утрымання, нормах харчавання і парадку медыцынскага абслугоўвання затрыманых асобаў у тэрытарыяльных органах Міністэрства ўнутраных справаў Расейскай Федэрацыі», пункт 14.

 

14. У спецыяльным памяшканні асобна размяшчаюцца: 

асобы мужчынскага і жаночага полу; 

непаўналетнія асобы і паўналетнія асобы; 

асобы, якія маюць прыкметы інфекцыйных захворванняў.

 

У «малпеньнік» нельга змяшчаць людзей з захворваннямі або траўмамі, стан здароўя якіх можна вызначыць як «сярэдняй цяжкасці» ці «цяжкі», а таксама людзей з цукровым дыябетам (сярэдняй і цяжкай ступені) і цяжарных жанчынаў (п. 15 Пастановы Урада РФ ад 16.04.2012 (N 301)). 

Калі ў вас ці ў кагосьці з затрыманых ёсць падобныя праблемы са здароўем, неабходна пацвердзіць гэта даведкай ці заключэннем медыкаў. Калі ў вас няма з сабой папераў, патрабуйце выклікаць хуткую — лекары могуць пацвердзіць хваробу.